Imipaka ya Goma na Gisenyi yongeye gukazwa, abaturage batinya kongera kwigunga

Gasisi Enock 11 Oct 2026 Hashize Ibyumweru 1 529 views 0 ibitekerezo

Ingamba nshya zo kugenzura abambuka imipaka ihuza umujyi wa Goma muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’uwa Gisenyi mu Rwanda zatangiye gushyirwa mu bikorwa ku wa 10 Ukwakira 2026, zituma abaturage ba Goma bagira impungenge z’uko bashobora kongera guhura n’ingaruka zo gukumirwa mu ngendo no mu bikorwa by’ubucuruzi.

Amakuru yatangajwe ku Cyumweru, tariki ya 11 Ukwakira 2026, agaragaza ko kuri Petite Barrière na Grande Barrière, ari yo mipaka ikoreshwa cyane n’abahahirana hagati y’iyi mijyi yombi, hashyizweho amabwiriza akomeye agenga abinjira n’abasohoka.

Nubwo inzego zibishinzwe zitari zatangaza ku mugaragaro impamvu z’izi mpinduka, hari amakuru avuga ko zishobora kuba zigamije gukumira ikwirakwira ry’icyorezo cya Ebola, nyuma y’uko indwara zacyo zemejwe mu gace ka Kayna, mu majyepfo y’agace ka Lubero, mu Ntara ya Kivu ya Ruguru.

Amakuru yakusanyijwe ku Cyumweru avuga ko hari abagenzi basubijwe inyuma ku wa Gatandatu, mu gihe abandi basabwe kubahiriza ibisabwa byiyongereye kugira ngo bemererwe kwambuka umupaka.

Bivugwa kandi ko Abanyekongo batemerewe kurara mu Rwanda, keretse abafite ibyangombwa bibemerera kuhatura. Abanyarwanda bo bemerewe kujya muri Goma, ariko na bo ntibemerewe kuhaguma baraye. Abakozi b’imiryango itanga ubutabazi n’abandi bagenzi bujuje ibisabwa baracyemererwa kwambuka.

Icyakora, kubera ko nta tangazo ryemewe riratangazwa n’inzego zibishinzwe, ntiharamenyekana neza niba izi ngamba zose zifitanye isano n’icyorezo cya Ebola, ndetse n’igihe zizakurikizwa.

Abaturage ba Goma bahangayikishijwe no kongera kwigunga

Izi ngamba zongeye kuzamura impungenge mu batuye Goma, bibuka ingaruka z’ingamba zikomeye zari zarashyizweho ku mupaka w’u Rwanda na RDC mu mwaka wa 2025.

Kuri benshi, uyu mupaka ni ingenzi mu buzima bwa buri munsi, kuko bawukoresha mu ngendo, mu bucuruzi no mu bindi bikorwa bibahuza n’u Rwanda. Gukazwa kw’amabwiriza awugenga bishobora gutuma abawukoresha bahura n’imbogamizi mu gihe bataramenya neza ibisabwa bishya.

Nubwo nta magambo y’umuturage runaka yatangajwe mu makuru yatanzwe, ayo makuru agaragaza ko bamwe mu batuye Goma bafite impungenge z’uko izo ngamba zishobora kongera kubabangamira, nk’uko byagenze mu bihe byashize.

Umupaka wa Goma na Gisenyi ufite uruhare mu bucuruzi

Umupaka uhuza Goma na Gisenyi ufite akamaro gakomeye mu mibereho y’abaturage bo muri iyi mijyi yombi, kuko ubafasha mu ngendo no mu bucuruzi bwambukiranya imipaka.

Kuva ikibuga cy’indege cya Goma gifunze, umupaka uhuza uyu mujyi n’u Rwanda wabaye imwe mu nzira z’ingenzi zifasha abantu kugera mu bindi bice by’akarere ka Afurika y’Iburasirazuba.

Abacuruzi n’imiryango myinshi yo ku mpande zombi z’umupaka bawishingikirizaho mu bikorwa bibafasha kwiteza imbere no kubona ibibatunga. Bityo, gukazwa kw’igenzura bishobora kugira ingaruka ku mikorere y’ubucuruzi, ndetse no ku bantu basanzwe bambuka buri munsi.

Mu gihe ingamba nshya zigikurikizwa, abagenzi n’abacuruzi baracyategereje ibisobanuro birambuye ku mpamvu zazo, igihe zizamara n’ibyiciro by’abantu bireba.

Umupaka wari umaze iminsi 47 ufunze

Izi mpinduka zije nyuma y’uko imipaka ihuza Goma na Gisenyi yongeye gufungurwa ku wa 2 Nyakanga 2025, nyuma y’iminsi 47 yari imaze ifunze mu rwego rwo gukumira ikwirakwira rya Ebola.

Icyo gihe, ubuyobozi bwari bwatangaje ko gufungura umupaka byashingiye ku kuba nta zindi ndwara nshya za Ebola zari zemejwe mu mujyi wa Goma. Icyakora, ingendo zasubukuwe hakomeje kubahirizwa ingamba zo kwirinda indwara, kugenzura ubuzima bw’abagenzi no gukurikirana uko icyorezo gihagaze.

Kugeza ku wa 11 Ukwakira 2026, impamvu nyazo z’ingamba nshya n’igihe zizamara ntibyari byatangajwe ku mugaragaro. Abaturage n’abakoresha imipaka ya Goma na Gisenyi bakomeje gutegereza ibisobanuro by’inzego zibishinzwe, mu gihe impungenge z’ingaruka zishobora kugira ku ngendo n’ubucuruzi zikomeje kwiyongera.